Bu yolculukta neler öğrendim?

LEVENT MARO

Bu hafta çok sevdiğim bir ağabeyimin, Levent Maro’nun cenazesindeydim. Zincirlikuyu’da o cenaze namazında, o 25 yıllık yolculuğun içindeki tüm Borusan CAT insanlarını hatta onun yapmış olduğu 30 küsur yıllık Borusan yolculuğundaki Borusanlıları gördüm. Çok duygulandım.

Bir merkezdi Levent Maro, herkesi birleştiriyordu. Hak etmişti böyle bir vedayı çünkü çok güzel hatıralar ve çok güzel tecrübeler bırakmıştı o yolculukta herkese dokunarak.

Dostlarınızı biriktirin diye bir laf vardır bilirsiniz. Biriktireceğiniz dostları yolculuktaki tecrübelerle tanıyorsunuz. Tabi her zaman iyi olmak anlamında değil, çünkü dostluk net olmak, doğru olmak, düzeltmek anlamına geliyor, hep pozitif olmak değil. Gerektiğinde kötüyü söyleyebilmek gerekiyor. Atasözümüzün dediği gibi dost acı söyler. Bu da bir tecrübedir. Tecrübe sadece tek başına senin yaşadığın en iyi şeyler değildir.

İNSANLARA DOKUNUN

Tecrübe senin yaşadığın ve öğrendiğin şeylerin toplamıdır aslında; öğrenmişliklerle devam eden bir süreçtir. Ben kendi hayatımda bu öğrenmişlikleri çok yaşadım, onun için insanlara dokunmaya çok özen gösteriyorum. Çok dokunan bir insan olduğumu arkadaşlarım, çalışma arkadaşlarım herkes söylüyor ama her geçen gün bunun önemini daha iyi görüyorum.

Dört tane yeni mezun genç arkadaşım var şirketimizde çalışan. Yaşları 25 ila 30 arasında. Bana tersine mentorluk yapıyorlar. Onlara neyi durdurayım, neye devam edeyim, neyi başlatayım diye sorular soruyorum. Kurumumuzla, Borusan CAT ailemizle ilgili hayallerimi anlatıyorum, paylaşıyorum onlarla. Bu fırtınalarda hiçbir zaman yıkılmayacak, her zaman çok güçlü çıkacak bir kurum olalım istiyorum. 

Zaten bu hedefe doğru ilerlediğimizi gösteren sinyaller çok güçlü. Şu an ekonomide genel olarak yaşanan çok derin sıkıntılar var. Biz bu durumu etrafımızdakilere göre aslında daha az zararlarla atlatıyoruz, o sıkıntıları aşıyoruz diye anlattım. Sonra onlara sordum, “Hangi iletişim yöntemi doğru? E-mail, yazı, newsletter tarzı şeyler, video?” Bana yanıtları şu oldu: “Hiçbiri. Böyle gelip anlatmanız lazım. Gelip sizinle her şeyi konuşabileceğimizi görüyoruz. Hayallerinize inanıyoruz çünkü karşımızda onları anlatıyorsunuz. Ama bunları okusaydık ya da videoda izleseydik bu kadar etkili olmazdı.” Sonra her biri kendi tecrübesini, kendi yolculuğunu anlattı bana.

Dolayısıyla yolculuk aslında dokunmaktır. Onun için bir karar aldım kamp ateşi toplantıları planlıyorum. Yolculuk sadece bir yerden bir yere gitmek değil. Sadece bir uçağa veya trene binip bir yerlere gitmek de yolculuk değil. Örneğin ben tren yolculuklarında her zaman gider restorana otururum, öğrenciliğimden beri yaparım bunu. Oradaki, etraftaki insanlarla sohbet ederim. Yoksa kompartımanda uyur gidersiniz, ama bence o yolculuk değildir. O dokunuşa zaman ayırmak lazım.

Her şey bir yolculuk aslında hayatta. Özel hayat, çalışma hayatı, öğrencilik, ilişkiler, evlilik, ebeveyn olmak, arkadaşlıklar… Bunların tadı da yolculuğun sonuna vardığınızda bitiyor ve bitişler hiç güzel değil; anları yaşamak gerekiyor. Onun için aslında belki de hiç varmadan, duraklar boyunca yürümek en doğrusu. Benim en keyif aldığım seyahatler bir yere gidip orada kalmak şeklinde değil. Gidiyorum bir yerde birkaç gün zaman geçiriyorum, sonra başka yere gidiyorum ve o yolculuk çok daha etkili oluyor.

Ben planlayan bir adamım, planladığım zaman da o süreç beni çok heyecanlandırıyor. Bizim tatillerimizin planlamalarını da hep ben yaparım ailede veya arkadaş çevremde. O planlamalar bana çok büyük zevk veriyor. Nereye gideceğiz, nerede kalacağız, ne yiyeceğiz, neyi göreceğiz gibi konuları önceden tasarlıyorum. Bunun için de benden öncekilerin yolculuk tecrübelerini, onların görüşlerini kaynak alıyorum. Verilen yıldızlara değil, yaşanan deneyimlere, tecrübelerine, önerilerine bakarım bir seyahati planlarken.

Yolculuğun tadı vardığınızda bitiyor ve bitişler hiç güzel değil, anları yaşayın.

İş hayatı da buna çok benziyor bana göre. İş hayatında planlama, stratejik planlama dediğimiz işi yapıyoruz. Yıllık planlar, bütçeler, inisiyatifler bunların tümü bir planlama gerektiriyor. Borusan CAT’de hayatımızda dijital inisiyatifler, stratejik inisiyatifler var. Dijital inisiyatifler de bir planlama bizim için ve bir yolculuğa giriyoruz. Yolculuğa baktığım zaman bir kısa dönemli, bir de uzun dönemli yolculuklar görüyorum.

YOLCULUK UZUN MU? İYİ BİR HİKAYE ANLATICISI OLMALISINIZ

Şirketlerin yolculuğu uzun dönemli. Onların yolculuğunda da sürecin önünde giden bir şey var. Biz bu konuda sürekli daha iyiye gidiyoruz ama hiçbir şeyi ilk gün, hemen olur diye beklememek lazım. Kurumlarda şu soruları sormak gerekiyor: O yolculuğun içinde rol alan arkadaşlar bunu içselleştiriyorlar mı? Yaşadıkları anda varlar mı? Oraya hakikatten katkı sağlıyorlar mı? Bu sağladıkları katkıyla bir şeyler öğreniyorlar mı? Öğrendiklerini kullanıyorlar mı?

Ben 50 yaşında hâlâ öğrenmeye devam ediyorum. Şunu öğrendim: Bu yolculukları iyi yapmak için, iyi anlatmak lazım, insanlara dokunmak lazım. Onun için de çok iyi bir hikâye anlatıcısı olmak gerekiyor. Önümdeki dönemde bunu yapmaya çalışıyorum. Mesela şimdiye dek hiç okumadığım kadar okuyorum, aynı anda üç kitabı okuyorum şu anda. Çünkü şirketlerin hedefleri finansal sonuçlar yaratmak değil, ortak değer ve fayda yaratmak olmalı. Yaratılan ortak değer ve faydayı hikâyeleştirmek ve sonunda bunu gösterebilmek, katkısı olanın da faydasını netleştirmek gerekiyor.

Önemli olan varmak değil, önemli olan o yolculuk, o yolculuğun tadını çıkarmak, o yolculukta öğrenmek, o yolculukta tecrübe etmek ve yolculuğun kenarında değil içinde olmaktır. Bırak kimse seni taşımasın sen o yolculuğun içine adım adım yürü, koşa koşa git, emek ver, sonuç al. İyi kötü öğren, hiç bırakma, açık yollar varsa tecrübe et, açılmayan yollar varsa aç. Herkesin gittiği yoldan gitmek zorunda değilsin, daha çok kendi yolculuğunu yapmalısın ve kendi alanlarını açmalısın. Ben de bunu yapmaya çalışıyorum hem özel, hem de iş hayatımda.

Şirketlerin hedefleri finansal sonuçlar yaratmak değil, ortak değer ve fayda yaratmak olmalı.

Son yıllarda ciddi yatırım yaptığımız bir alan var: Dijitalleşme. Ancak unutmayalım ki dijital teknoloji bir araçtır. Dijital bugün çok önemli, çok kritik çünkü her anlamda işimizi ve hayatımızı kolaylaştırıyor. Ama bu durum değişebilir. Bu yolculukta değişmeyen tek şey insandır. Dijitali de insan yaptı, gelecekte başka bir şey de yapabilir. Bundan 10 yıl önce bu kadar hayatımızda yoktu. Bugün bu şirkette robotlardan konuştuğun zaman artık kimse şaşırmıyor, bundan 6 ay önce şaşırıyorlardı.

Dijital bir araç. Değişmeyecek tek şey insan.

YOLCULUĞUNUZ HİÇ BİTMESİN

Şirkette bir departmanın nereye gideceğini belirlemek için de yolculuk yapman gerekiyor. İçinde olman gerekiyor. Yönetici olarak tepeden de izleyebilirsin ama aslında işin içine girmelisin. Yolculukta yoldan çıkarttığım çok kişi var. Beni yoldan sen çıkarttın diyen insanlar var. Yeni bir yoldan gitmek için benimle yolculuk etmeye teşvik ettiğim insanlar da var. Onlar şimdi hayatlarında güzel tecrübeler yaşıyorlar ve bana teşekkür ediyorlar; “İyi ki beni yoldan çıkardın” diyorlar. Yeni bir yol sunup benimle gelen de var, gelmeyen de var tabi. Her şey yolda yürürken yanına kimi aldığınla, kimi almak istediğinle ilgili. Tabi her yoldan çıkardığın insan da seninle devam etmiyor ve bazıları da farklı yerlere gidiyor ama o da tecrübe.

Ben yolculuğun bitmemesi gerektiğine inanıyorum. Özel hayatımda da yolları içgüdüsel olarak çekiyorum, anı da yaşıyorum, keyfini de alıyorum ama paylaşmak istiyorum. Yaptığın yolculuğu paylaşmak ve hikâyeleriyle anlatmak da çok önemli.

Yolculuğun sırrı onu beraber yaşamak ve iyisiyle kötüsüyle paylaşmaktır.

 Önemli olan yolculuğu paylaşmak ve yolculukta yanınızda olan arkadaşlardır.

 Bu yolculukta benimle birlikte yürüyen herkese ayrıca teşekkür ederim.

Aslolan Yolculuğu Paylaşmak yazısı ilk önce Borusan Turuncu üzerinde ortaya çıktı.

Obradoviç, işe duyulan tutkuyu en iyi temsil eden örneklerden biri.

O sene Obradoviç takımın başına gelmişti. Daha önce ismini duymuşluğum vardı ama maçlarını izlememiştim. Maçlara gittikçe, Obradoviç’in sahadaki enerjisi ve tutkusu beni etkisi altına aldı. Obradoviç, kanımca işe duyulan tutkuyu en iyi temsil eden örneklerden biri.

HEDEF: ELİNDEN GELENİN EN İYİSİ

Fenerbahçe’ye gelirken hedefinin kupalar almak yerine, kombine satışlarıyla arenayı doldurmak olması çok ilgimi çekmişti mesela. Obradoviç’in hayali bir gün kombine almaya gelen taraftarın bilet bulamayacak olması. Taraftar olursa, arena dolarsa bu taraftarla zaten başarı gelir vizyonuna sahipti. “Taraftarlar sizin kazanmanızı seyretmeye gelmiyorlar; çabanız ve savaşınız için geliyorlar” diyerek oyuncularının da bakış açısını değiştirmeyi ve onları ellerinden gelenin en iyisini yapmaya teşvik etmeyi amaçlıyordu. Final oynamamıza kadar gelen sürede inanılmaz bir değişimin öncülüğünü yaptı. İş hayatından tutun da hayatın başka herhangi bir alanına uygulanabilecek pek çok ders çıkarabiliriz.

Oyuncularını ellerinden gelenin en iyisini yapmaya teşvik ediyor.

2016’da Borusan Makina ve Güç Sistemleri’nin liderliğini devraldığımda, Obradoviç’in yaklaşımı benim için yol gösterici oldu. Bir şirketin hedefi de vergi öncesi kârlılık olmamalıydı. Müşterisine en iyi, en kaliteli hizmeti veren, ihtiyacını anlayan, bu ihtiyacı en iyi karşılayan hatta ihtiyaç ortaya çıkmadan önce anlayıp proaktif çözümler sunan bir şirket vizyonu olduğunda zaten tüm finansal ve operasyonel sonuçlar gelir, çalışan mutlu olur, müşteri memnuniyeti artar, hissedar beklentileri gerçekleşir. Şu andaki vizyonumuzu da bu bakış açısıyla çizmiş olduk.

Bir şirketin hedefi vergi öncesi kârlılık olmamalı.

Obradoviç’in liderlik stili, azmi ve oyunu bozması bana ilham verdi. Göreve geldiğim ilk gün yönetici arkadaşlarımla yaptığım ilk toplantıda organizasyon şemasına geçmeden önce Obradoviç’i anlattım. Herkes heyecanla yeni organizasyonu beklerken çok şaşırmıştı, Obradoviç’ten bahsetmeme belki de anlam verememişlerdi. Ama sonra hepsi resmin bütününü daha net gördü ve anlamlandırdı. O günkü anlam veremeyen bakışlar şimdi değişime inanan gözlerle bakıyor. Arkadaşlarıma şunu söyledim “Biz Borusan Makina ve Güç Sistemleri’nde başarılı olmak için, gönül borcumuzu ödemek, müşterimize, çalışanımıza, toplumumuza hatta insanlığa faydalı olmak ve değer yaratmak için yola çıkmalıyız, vizyonumuzu bu şekilde koymalıyız.” Oyunu bozmak ve kendi kurallarımızı koymak için “Borusan Her Yerde” sloganıyla yola çıktık. Bu doğrultuda müşterimizin bize ihtiyacı olduğu anda; hatta onun ihtiyacı olmadan, ihtiyacını öngörerek süreçlerimizi, iş yapış şeklimizi değiştirdik ve halen de daha iyisi olana kadar değiştiriyoruz.

İş makinasının, güç sistemi ünitesinin, yedek parçanın fabrikadan çıkış aşamasından, müşteriye ulaşmasına, servisinden, müşteriyi karşılama şekline kadar müşterimize dokunduğumuz her noktada değer yaratmak için oyunun kuralını değiştiriyoruz. Benim hayalim, çalışanın, makinanın muhtemel arızalarını tahmin ederek, müşterinin o arızadan minimum maliyetle ve en hızlı şekilde kurtulmasını sağlaması,  müşterimizin de bizden aldığı güç sistemi ünitesini en hızlı ve etkin şekilde devreye alarak ona sağladığımız fayda ve değer sayesinde hep tercih edilen şirket olmak.

Bozulan parçanın, makinanın yerine yenisini değil; onları modern teknolojiyle tekrar tekrar yenileyerek hem çevre açısından dünyaya, hem de ithalat açısından ülkemize, topluma ve  aynı zamanda müşterimize fayda sağlamak amacıyla bakış açımızı değiştiriyoruz. Bunu etkin, kararlı ve hızlı bir şekilde gerçekleştirdiğimiz her alanda başarının geleceğine inanıyorum.

Obradoviç’in antremanlarında, aynı setleri defalarca, tekrar tekrar oynatması, en iyi set kurgusu haline getirmesini sağlıyor. İş dünyasında da, müşterimizi nasıl karşılayacağımız, nasıl servis hizmeti vereceğimiz, nasıl taleplerini karşılayacağımız da bizim setlerimiz. Bu seti iyi oynamak için müşterimize en iyi tecrübeyi,  en iyi hizmeti, en düşük maliyette sunmak için çok çalışmalı, buna göre sistemimizi kurmalı ve bu yolculukta da yılmadan devam etmeliyiz. Bu bir yolculuk;  Obradoviç gelir gelmez, takım Eurolegue şampiyonu olmadı ama 3 kez üst üste “final four” oynayıp, bundan vazgeçmeyerek devam etti yoluna.

GERİBİLDİRİM VE ANINDA TAKDİR GELECEK MAÇLARI KAZANDIRIR

Euroleague finalinde ben de arenadaydım ve orada aklıma kazınan sahnelerden biri şu oldu: Maçı kazanmış olmamıza rağmen Obradoviç hatalı tercihle şut çeken oyuncusuna kızıyordu. Maç bitmişti, kazanmıştık ama o hâlâ takımına geri bildirim vermekle uğraşıyordu. Ya da bir oyuncusuna sahanın içerisinde sarılması, her şeyi anında sıcağı sıcağına yapması; çok hızlı geri bildirim ve anında takdir Obradoviç’in başarılı liderlik özelliklerini oluşturuyor.

Kazanılan maçın ardından verdiği röportajlarda, “Bugün seviniyoruz, ama yarın bir sonraki maçımız için çalışacağız” demişti. Bizim de iş dünyasında kazandığımız bir paket satışı ya da büyük bir ihaleyi kutlayıp onun rehavetine kapılmadan hep bir sonrakinde ne yapacağımıza odaklanmanın ne kadar önemli olduğunu bir kez daha fark etmemizi sağladı.

OYUN DEĞİŞTİREN VİZYON: RAKİP DAHİL HERKESİN SEVGİ VE SAYGISINI KAZANMAK

Obradoviç’in oyunbozan vizyonunun ne kadar haklı olduğunu bu seneki kombine kuyruğunun kalabalığından da anlamak mümkün. Kombinemizin yerini değiştirmek için 1,5-2 saat kuyrukta bekledik ve değiştiremedik. Obradoviç kültür değiştiren bir adam: Sadece oyuncularının oynama şeklini değiştirmedi, bir kulübün yönetim şeklini de değiştirdi, basketbola bakış açısını değiştirdi.

Fenerbahçe’ye yeni bir basketbol seyircisi de kazandırıyor. Galatasaraylı eşim, Fenerbahçe Basketbol taraftarı, kayınbiraderim anti-Fenerbahçeliydi, artık bir Fenerbahçe Basketbol taraftarı. Obradoviç, herkesin sevgisini, saygısını kazanan bir lider. Bu kutuplaşma ortamında böyle bir sevgi ve saygı kazanmak inanılmaz bir şey. İnsanları ortak emellerle aynı çatı altında toplayabilmek dünyanın ihtiyacı olan bir şey. Beşiktaş maçında, Beşiktaş seyircisi dışarıya çıkarıldığında, Beşiktaş’ın koçu Ufuk Sarıca’nın yanına gidip onu teselli etti. Seyirlik bir oyunun taraftarsız oynanmasından o da mutsuzdu. Obradoviç’in bu yaklaşımı oyuncularını da o kadar etkilemiş ki bir maç sonu röportajında oyuncusu “Ben bu kararı eleştirecek kadar akıllı değilim ama basketbolun seyirciyle özellikle de rakip takımın seyircileriyle birlikte oynanması gerektiğine inanıyorum” açıklaması yapmıştı. Beni etkileyen liderlik özelliklerinden biri de takımına örnek olması. Obradoviç iyilikleri de aşılıyor.

FOTOĞRAF: ÖZGÜR TEKŞEN / AL JAZEERA TURK

Obradoviç İş Hayatımı Nasıl Değiştirdi? yazısı ilk önce Borusan Turuncu üzerinde ortaya çıktı.