Her şeyden önce tutkulu olmak. Merak etmek, problemlere yaratıcı çözümler bulabilmek.

Elbette, risk alabilmek. Yeniliklere açık olmak. Sınırları zorlamak. Denemekten, reddedilmekten, başarısızlıktan korkmamak.

Olumlu düşünmek. Kendine güvenmek, başarabileceğine inanmak. Her zorluğu bir fırsat olarak görmek. Belirsizlikten çekinmemek.

Zamanı gelince harekete geçmek. Aksiyon odaklı olmak. Hem hırslı ve kararlı hem de esnek ve değişime açık olmak. Bir amaca ulaşmanın birden fazla yolu olduğunu bilmek. Ümidini kaybetmeden, olumsuz telkinlerden etkilenmeden yoluna devam edebilmek.

Belki de en önemlisi hayal ortaklarını bulabilmek. Takım arkadaşı, mentor, yatırımcı, iş ortağı gibi hedefimize ulaşmamıza yardımcı olabilecek herkesi hayal ortağına dönüştürebilmek.

Girişimcilik ruhunu bir kasa benzetiyorum. Kas geliştirmenin kendimizi zorladığımızda kasların yırtılıp kendini onarması ve daha güçlü olarak yeniden yapılanmasından ibaret olduğunu öğrendiğimde bu benzetmenin ne kadar doğru olduğunu bir kez daha anladım.

Nasıl ki kaslarımız kullandıkça güçlenirse, girişimcilik ruhu da kullandıkça gelişiyor. Girişimcilik kasımızı geliştirirken yeni fırsatlara açık olmamız, konfor alanımızın dışına çıkmayı kabul etmemiz, başarısızlıktan korkmamamız gerekiyor.

Başarısızlıklar bizi daha güçlü yapıyor. O yüzden kendimizi zorlamaktan ve zaman zaman başarısız olmaktan korkmayalım. Hatta nasıl ki kas çalıştırırken hep aynı egzersizi yapmak yerine değişik egzersizler yapmamızda fayda varsa, kendimizi zorladığımız alanlara hep yenilerini eklememizde de fayda var.

Unutmayalım ki eğer yeteri kadar başarısız olmamışsak, kendimizi yeteri kadar zorlamamış ve gerçek potansiyelimize ulaşmamışız demektir. Konfor alanımızı terk etmek sadece girişimcilik ruhu açısından değil, kişisel ve kariyer gelişimimiz açısından da müthiş önemli. Çincede aynı kelimenin hem risk hem de fırsat anlamına geldiğini öğrendiğimde de ne kadar da isabetli diye düşünmüştüm tam da bu sebepten.

Girişimci Olmanın Yeri ve Yaşı Yok

Ben girişimciyi bir problemi çözmek veya bir fırsatı değere dönüştürmek için harekete geçen kişi olarak tanımlıyorum. Girişimcilik bir meslek değil, bir ruh hali, bir kafa yapısı, bir yaklaşım. Girişimci olmak için ille de bir startup kurmanız gerekmiyor. Çalıştığınız kurumun içinde de girişimcilik ruhu ile attığınız adımlar hem kendi gelişiminize hem de kurumunuza büyük fayda sağlayabilir.

Girişimciliğin yeri olmadığı gibi yaşı da yok aslında. Nasıl ki spora başlayıp kas geliştirmenin bir yaşı yoksa girişimcilik ruhu için de bu geçerli. Hatta araştırmalar gösteriyor ki hem büyüme hızı hem de en başarılı IPO -halka arz ve çıkışlar- açısından değerlendirildiğinde en başarılı şirketlerin kurucuları söz konusu şirketi kurduklarında 40’lı yaşlarındaydılar. 2,7 milyon girişim arasında en başarılı 1000’de birlik dilime giren girişimcilerin şirketlerini kurdukları yaş ortalaması 45.

Başarılı bir girişimci olma olasılığı 20’li yaşlardan 41 yaşına kadar azalma gösterip 41 yaşından sonra da artış gösteriyor diye görülmüş. 50’li yaşlarındaki bir bireyin başarılı bir girişim kurma olasılığı 20’li yaşlarındaki bir birey ile benzer seviyede.

Genç girişimciler daha cesur ve teknolojiye daha aşina olabilir ama daha ileri yaşlardaki girişimcilerin tecrübesi, güçlü ilişki ağı ve kaynaklara erişim gücü gibi avantajları bunu dengeliyor.

Girişimci Ruhlu Kurumlar

Girişimcilik ruhu sadece bireyler değil kurumlar için de geçerli bir kavram. Girişimcilik ruhuna sahip kurumlar; çalışanlarının yenilikçi fikirler geliştirmesini cesaretlendiren, bunlara değer veren, risk almaya fırsat tanıyan, yeni fikirler başarısızlıkla sonuçlansa da bunu bir öğrenim olarak gören, hiyerarşinin yaratıcılığın önüne geçmesini engelleyen kurumlardır.

Bu sebeple, büyük kurumların startupların iş yapma modellerinden öğrenecekleri çok şey olduğunu düşünüyorum. Kurum içi girişimcilik, startuplar ile iş birliği yapmak, yeni ürün ve hizmetler, yaratıcı iş modelleri, yepyeni müşteri deneyimleri sunarken açık inovasyonu kucaklamak her geçen gün önemi artan konular.

Yeniliğe açık olmayan, “bize bir şey olmaz” diyen şirketlere Nokia gibi değişime ayak uyduramadığı için yok olan pazar liderlerinin hikâyesini hatırlatıyorum.

Kurumlar İçin Dönüşüm Zamanı

Profesyonel hayatımda değişim yönetimi uzmanlık alanlarımdan biri oldu diyebilirim. Kurumsal değişim programlarında genelde teknoloji, süreç ve insan bacağından bahsederiz. Çoğu zaman teknoloji sürücü koltuğunda görünse de aslında diğer iki faktör başarılı dönüşümleri başarısız olanlardan ayırmada çok daha büyük önem taşır.

Dönüşümden bahsediyorsak mevcut süreçleri nasıl daha hızlı, daha ucuz, daha az hata ile yaparım sorusu yerine, bu süreçlere neden ihtiyacım var, ne amaca hizmet ediyorlar, o amaç hala geçerli mi, bu amaca başka nasıl ulaşırım diye sorgulamamız lazım. Bunu yapmadığımızda bir dönüşüm değil sadece iyileşme yapmaya çalışıyor oluruz.

Ama dönüşümün başarısındaki en önemli faktör insan!

Dönüşümden en çok etkilenecek paydaş gruplarının temsilcilerinin katılımcı olduğu bir yaklaşım kurumsal dönüşümün başarısında büyük rol oynar. Tüm paydaşlara dokunmak için ise iletişim en önemli aracımız. Dönüşümün gereğini, nasıl olacağını, beklenen sonuçları, olumlu veya olumsuz değişiklikleri, destek mekanizmalarını iyi anlatmamız, herkesin kendini bütünün parçası olarak görmesini sağlamamız çok önemli.

Bütünün parçası demişken çok sevdiğim bir hikâyeyi paylaşmak isterim. NASA’da çalışan bir temizlik görevlisine, işinin ne olduğunu sormuşlar. Aya insan gönderen ekibin parçasıyım demiş. Ne hoş, değil mi? Transformasyonel bir hedefe ulaşmak için çaba sarf ederken tüm ekip arkadaşlarımızın o hedefi sahiplenmelerini sağlamak ne kadar etkili olur…

Davet

Değişim ve dönüşüme bakış açınız ve inançlarınız sizin için yaratacakları sonuçları da belirleyecektir. Değişim hayatımızın olmazsa olmaz parçalarından biri. Hepinizi değişimi kucaklamaya, sadece değişime maruz kalmadığımız ona katkıda bulunduğumuz bir hayat sürmeye davet ediyorum. Girişimcilik ruhu giderek daha önemli bir hale gelirken hem bireysel hem kurumsal düzeyde bu değişimin ne kadar önemli olduğunu bir kez daha hatırlatmak istiyorum…

Kendiniz ve çevreniz ile ilgili inanç ve beklentilerinizin, her türlü değişime olan cevabınızın olumlu olduğu, pozitif enerji ve girişimcilik ruhu ile taçlandırılmış bir yaşam diliyorum.

Girişimcilik Ruhu yazısı ilk önce Borusan Turuncu üzerinde ortaya çıktı.

Günlerden Çarşamba. Okulun yeni açılmasının verdiği heyecanla çantamı gerekli gereksiz tüm araç gereçlerle doldurmuş, resim çantamı da eksiksiz bir şekilde yerleştirdikten sonra okula doğru yola çıkmıştım. 8. sınıf olmanın verdiği sorumluluk cümlelerinden sıkılmış, resim yapabilmek için Görsel Sanatlar dersinin başlamasını bekliyordum. Teneffüs zilinin çalmasıyla Görsel Sanatlar sınıfına doğru yola koyuldum. İçeriye girmeden kapıda koskocaman harflerle “HGM” yazısını gördüm.

Kapıyı açtım ve bir an tavana odaklandım. Tavanda boyanmış maskeler, resimler, roket maketleri… Hafifçe kafamı aşağıya indirdim ve duvarlarda “Kamil ve Luna’nın Seyir Defteri” yazan afişleri gördüm. Sonra seslere odaklandım, arkada bir hikaye ama ne hikayesi bilmiyorum. Arkadaşlarıma bakıyorum. Herkes işlerine odaklanmış, akıllı tahtadan ise Kamil ve Luna isimleri duyuluyor. İçimden “Acaba yanlış sınıfta mıyım?” diye geçirirken öğretmenimizin de gelmesiyle U şeklinde yerleştirilmiş sıralarımıza yerleştik. Tüm malzemelerimi eksiksizce masama dizmiş, verilecek olan konuyu bekliyordum. Emre öğretmen nüfus bilgilerimi sorgulamadı. Sanki daha önceden tanışmışız gibi davranıyordu. “Çocuklar merak ettiğiniz 10 soruyu yazın” dedi. İlk kez benden böyle bir şey istenmişti.

Merak ettiğiniz 10 soruyu yazın! İlk kez benden böyle bir şey istendi.

YAPABİLİRİM DEMEYİ HAYAL GÜCÜ MERKEZİ’NDE

Emre hoca, “Gezegenler isimlerini nereden alırlar? Bunu kim sordu çocuklar?” dedi. Gülümseyerek elimi kaldırdım. “Harika bir soru,” dedi. Sorumun cevabını güzel bir anlatımla Emre hocadan dinledim. Yalnız bu işte bir gariplik vardı. Ders Görsel Sanatlar ve konumuz merak. Cidden çok şaşırmıştım. Ardından bir haftalık gözlemlerimle HGM’yi araştırdım. Meğerse açılımı HAYAL GÜCÜ MERKEZİ’ymiş. “Kamil ve Luna’nın Seyir Defteri” de bir hikayeymiş ve çocuklar da bu hikayeyi çok sevmiş.

Emre hocaya yazmayı çok sevdiğimi söyleyerek, Hayal Gücü Merkezi’nde bir proje yapmak istediğimi söyledim. Kendisi “Birkaç arkadaşınla çember yapıp bir proje bulabilirsiniz” dedi. Çemberimizi oluşturduk, “yapabilirim” diyerek projemizi kararlaştırdık. Ansiklopedi yapacaktık! Bu süreçte çok fazla yazı biriktirmeye başladım. Arkadaşlarım bir zaman sonra TEOG adı verilen liseye geçiş sınavının yaklaştığını belirterek, projeden çekilmek istediler. Projeyi artık kendim devam ettiriyordum. Ayrıca kitap da yazmaya başladım.

Daha önce deneyimlediğim bu yapabilirim duygusunu, Hayal Gücü Merkezi’nin ilham verici atmosferi ve aldığım geri bildirimler sayesinde daha da çoğalttım. Polisiye, Kişisel Gelişim, Denemeler, Makaleler, Kılavuzlar, Çocuk kitapları, Roman tarzı kitaplarım oldu. Bunları sıkıldıkça ve aklıma yeni bir fikir geldikçe “Şu da olsa fena olmazdı!” diyerek oluşturdum. Kendi seyir defterimi yazmaya başladım. Yazılım bilgisine dayalı kılavuzlar oluşturdum, öğrencilere Arduino kılavuzu yapıyordum. Ardından 3D tasarım aşamalarını ve buna yardımcı olacak programları anlattığım kitapçıklar bastırıyor, bunları Hayal Gücü Merkezi’ndeki ilgili çocuklara dağıtıp bilgi edinmelerini sağlıyordum. Kamil ve Luna için gazeteler, broşürler hazırlıyor, Hayal Gücü Merkezi’nde iş yapan çocukları motive ediyordum. Yazılar birikti de birikti… Derken bir yılın sonunda baktım ki 36 farklı alanda 256 bilgisayar belgesi olmuş.

Aklıma yeni bir fikir geldikçe yazdım.

AKILLI SAKSI ÇÜNKÜ ANNEMİN ÇİÇEKLERİ SUSUZ KALMASIN

Bu arada TEOG’a da girdim ve güzel bir puanla Fahrettin Anadolu Lisesi’ne yerleştim. Yaz tatilimde de hiç durmadım, yine kitaplarımı yazıp, Arduino ile ilgilenmeyi sürdürdüm. Hayal Gücü Merkezi’ni de özlüyordum. Bir Çarşamba pazarı dönüşü annem çiçek almış, onları evde kendi çabalarıyla besliyordu. Ben de keşke bir saksı olsa da bu bakımı daha kolaylaştırsa diyerek boş bir defter alıp çizmeye başladım kafamdaki saksı modelini. Anneme gösterdim ve çok beğendi. Arduino ile bunun mümkün olabileceğini de biliyordum, sadece donanım eksiklerim fazlaydı.

Ardından bunun gibi “keşke!” ve “neden olmasın?” diye düşündüğüm icat fikirlerimi biriktirdim ve bir defter haline geldiler. Birinci defterimi bitirip ikinci defterime başladım. Belediye başkanlarıyla konuşup projelerimin olduğunu söyledim. Bir geri dönüş alamadım ama hiç pes etmedim. Lise benim için çok çekingen bir dönemdi, derslerin zor olduğu ağızdan ağıza konuşuluyordu. Sayısal derslerimi incelediğim zaman Hayal Gücü Merkezi’nde sorduğum sorular ve araştırmalarım aklıma geldi. Hayal Gücü Merkezi’nin derslerime de yansıdığını görünce çok duygulandım. İlk iş Emre hocayı arayıp konuştum.

Keşke! ve Neden olmasın? diye düşündüğüm icat fikirlerimi biriktirdim. Bir defter oldu.

MERAK OLMAZSA OLMAZ

Artık Hayal Gücü Merkezi’nin renkli atmosferi içerisinde olmadığım için biraz eksiklik hissediyordum. Ama aslında “yapabilirimlerimin” bulunduğum her ortama renk kattığını fark ettim. Mesela fizik dersini çok seviyordum ama modern fiziği ve teorik formüllerle ilgilenmeyi daha cazip buluyordum. Fiziğe ne kadar aşık olsam da fizik notlarım bana aksini gösteriyordu. Öğretmenim sürekli, “Sevdiğin konulara önem veriyorsun ama bunlar da gerekli deyip buna bir son vermemi bekliyordu.”

Dinlemeye çalışsam da uygulayamadım. Çünkü bana göre merak en büyük öğrenme içgüdüsü. Bunu bırakamazdım. Okulun TÜBİTAK aktivitelerini duyar duymaz, başvurumu yaptım. Verdiğim 9 projenin sadece 5’i kabul olmuştu. Buna üzülmüştüm. Teorik konuları açıklamama bir türlü izin verilmiyordu. Ben de kendi teori defterimi oluşturdum ve fizikle ilgili olan meraklarımı da yazarak içimdeki o fizik aşkını defterime aktarmaya başladım. TÜBİTAK’ta projelerim ilgi görmesiyle beraber akıllı saksımı da yapmıştım. İskeletini de Hayal Gücü Merkezi’nde 3D yazıcı ekibi olan Turbo Maker yardımıyla tamamladım. Ardından yine teorilerime döndüm. Hayal Gücü Merkez’inde sakin bir günde Emre hocamızdan Bilim Virüsü’nü duydum.

Bana göre merak en büyük öğrenme içgüdüsü.

Hem eğitim programı hemde katılımcı gençlerin mutlu olduklarını belli eden yüz ifadelerine baktığımda ilgimi çekmişti. İlk kampa yetişemediğim için biraz üzülsem de umudumu kaybetmedim. Hatta etkinliklerini takip ederken bir çekiliş hediyesi olan “Geleceği Keşfedenler” kitabını bile kazandım. İnanılmaz mutluydum. Ardından düzenledikleri Bienal gezisi sayesinde kurucularla tanıştım ve heyecanla yeni eğitim döneminin başlamasını bekledim. İkinci kamp duyurusu gelir gelmez başvurumu yaptım. Kabul aldığımı öğrendiğimde, müthiş sevindim. Emre hocamı arayıp haber verdim. Kendisi de bu etkinlikte yer alacağından bahsetti; ben daha da çok heyecanlandım. Harika eğitimcilerle, geleceğe ümit olabilecek gençlerle tanıştım. Burada ekip olmayı öğrendim. Benim için inanılmaz bir deneyimdi.

EMİN ÇAPA’YLA BİLİM VİRÜSÜ’NDE TANIŞTIM!

Emin Çapa ile tanışma hikayem Bilim Virüsü’ne dayanıyor. Emin Bey’in konuşmalarına hayrandım, onunla tanışmak benim hayallerimden biriydi. Hatta Hayal Gücü Merkez’inde TEDx konuşmalarını izleyip notlar alıyordum. Borusan, Atatürk’ün “Bütün ümidim gençliktedir” sözünden hareketle bir 10 Kasım anma töreni yapıyordu. Biz de Bilim Virüsü öğrencileri olarak Emre Çapa’yla sahneye çıkmak üzere davet edildik!

Perili Köşk’te Emin Çapa’yla ön buluşmamız ve o samimi dakikalar cidden bana ilham katmıştı. 10 Kasım töreninde de harika insanlarla tanıştım. Bunlar benim için çok önemliydi!

Gençlik var olduğu sürece ümidin de var olacağını anladım. Hayal Gücü Merkez’inde bir diğer sorduğum soru “İLK DEFA ANLAŞILDIĞIMI HİSSEDİYORUM. BUNLARI NEDEN SORUYORUZ?” olmuştu. Her bir insan beni anlaşılabilir kılıyordu.

Gençlik var olduğu sürece ümidin de var olacağını anladım.

YAZIMIN ANA FİKRİ BU BÖLÜMDE

Peki bu kadar yapabilirime sahip olduğumu keşfetmek bana neler öğretti? Öncelikle çok yönlü düşünmeyi, kendimi daha iyi ifade edebilmeyi ve başaramam diye bir şeyin olmadığını! Her zaman daha iyisini yapabileceğimi! Anlaşılmanın ne kadar önemli olduğunu! İlhamların hiç tükenmediğini! Hayallere güvenmeyi ve meraka dayalı keşiflerinin çok eğlenceli olduğunu! Gençlikte hep bir ümit olduğunu ve yapılan hiçbir şeyin sınırı olmadığını fark ettim. Dünyamız çok küçük ve değişken.

Anlaşılmaya ihtiyacımız var!

Şu an ise Liseliler için Hayal Gücü Merkezi projesini yürütüyorum ve tabi ki şu anki yapabilirimlerimi birleştirerek yenilikçi projeler çıkarmaya uğraşıyorum. Hayal Gücü Merkezi’nde kurmuş olduğumuz Dream Catchers grubunun üyelerinden biriyim ve birlikte küresel kalkınma hedeflerine çözümler üretmeye çalışıyoruz. Ayrıca Otostopçunun Galaksi Rehberi kitabını da sizlere önermekten asla çekinmem. Okumaktan vazgeçmeyin! Anlaşılmak bana ilham verir. Kendinize “Ben yapabilirim!” deyin. İlk önce kendinizle anlaşın.

Bu dünyayı hayal gücü değiştirecek. Çocuk kalmaya devam edin!! 

Çünkü; “Biz Dünya’yı değiştirebiliriz!”

Gençler Dünyayı Değiştirebilir yazısı ilk önce Borusan Turuncu üzerinde ortaya çıktı.